Day - 16

Standard Manifold and Piping Arrangement

Gaz taşıyıcıları (gas carriers) genellikle ideal olarak geminin ortasına (amidships) konumlandırılmış sıvı ve buhar manifoldları (liquid and vapour manifolds) ile donatılmıştır. Bu manifoldlar, her bir kargo tankına (cargo tank) kollar (branches) aracılığıyla bağlanan sıvı ve buhar ana borularına (liquid and vapour headers) veya boru hatlarına (pipelines) bağlıdır.

Sıvı yükleme hattı, tank kubbesinden (tank dome) geçirilerek her kargo tankının altına (bottom) yönlendirilirken, buhar bağlantısı (vapour connection) ise her bir kargo tankının üstünden (top) alınır.

Cargo Reliquefaction Process

Yükleri yeniden sıvılaştıran (reliquefy) yarı soğutmalı (semi-refrigerated) ve gaz taşıyıcılarında (tamamen soğutulmuş sıvılaştırılmış petrol gazı (fully-refrigerated LPG) ve bazı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyıcıları), buhar ana borusundan (vapour header) kargo kompresör odasına (cargo compressor room) bir buhar bağlantısı alınır. Bu odada, kargonun kaynama-buharlaşma ürünü (cargo boil-off) yeniden sıvılaştırma (reliquefaction) işlemine tabi tutulur.

Yeniden sıvılaştırma sonrasında kargo, bir yoğuşturucu geri dönüş hattı (condensate return line) aracılığıyla borularla her bir kargo tankına geri gönderilir.

Specialized Manifolds on New LNG Carriers

Aynı zamanda yüzer depolama üniteleri (floating storage units - FSUs), yüzer depolama ve yeniden gazlaştırma üniteleri (floating storage and regasification units - FSRUs) veya yeniden gazlaştırma gemileri (regasification vessels - RVs) olarak da hizmet verebilen yeni LNG taşıyıcıları, belirli bir hizmet için boşaltım manifoldlarını (discharge manifolds) başka yerlerde konumlandırabilir.

Örneğin, RV'ler, geleneksel manifolda ek olarak, geminin başına (bow) doğru monte edilmiş bir taret manifolduna (turret manifold) sahip olabilir. Bazı FSRU tasarımlarında ise en az bir kargo tankı için üstten doldurma hattı (top fill line) bulunabilir.

Pipeline Routing and Venting Requirements

IGC Kodu (IGC Code), kargo boru hatlarının (cargo pipelines) güverte seviyesinin altında (below deck level) olmasına izin vermez. Bu nedenle, tanklara giden tüm boru bağlantıları, ana güverteyi (main deck) delip geçen kargo tankı kubbeleri (cargo tank domes) aracılığıyla yapılır.

Tank kubbelerine ayrıca buhar tahliye valfleri (vapour relief valves) takılır ve bunlar, bir havalandırma ana borusu (vent header) vasıtasıyla havalandırma yükselticisine (vent riser) bağlanır. Havalandırma yükselticileri, IGC Kodu'nda belirtildiği gibi, konaklama alanlarından (accommodation spaces) ve gaz açısından güvenli (gas-safe zones) diğer bölgelerden güvenli bir yükseklikte ve mesafede monte edilir.

Protection Against Thermal Expansion

IGC Kodu'na göre, "sıvı dolu durumda (liquid full condition) izole edilebilecek tüm boru hatları veya bileşenler, termal genleşme (thermal expansion) ve buharlaşma (evaporation) için tahliye valfleri (relief valves) ile korunmalıdır."

Uygulamada bu, izole edilebilecek tüm sıvı hatlarının (liquid lines) koruma ile donatıldığı anlamına gelirken, yalnızca buhar hatları (vapour-only lines) bu şekilde donatılmayabilir. Buhar hatlarında sıvı birikme olasılığı çok nadir olsa da, operatörlerin ve tasarımcıların bunun etkilerini (implications) anlamaları ve bu ihtimale karşı hazırlıklı olmaları önemlidir. Bu durum, özellikle aralıklı hizmet (intermittent service) gören ve hizmet dışıyken kilitli bölümlerle (locked-in sections) izole edilebilen buhar hatları için kritiktir.

Hafifletme önlemleri (Mitigation measures), düşük sıcaklık ve/veya yüksek basınç alarmlarının kurulmasını ya da sıcaklıklar sabitlenene kadar valflerin kapatılarak bir bölümün kilitlenmemesini sağlamak için kargo operasyon kılavuzundaki (cargo operations manual) işletme prosedürlerinde (operating procedures) değişiklik yapılmasını içerebilir.

Design Provision for Thermal Expansion ⚙️

Kargo boru hatlarının tasarımında ve montajında (fitting), termal genleşme ve büzülmeyi (thermal expansion and contraction) karşılayacak hükümlerin yer alması genellikle uygun görülür. Bu, en iyi şekilde boru hatlarına genleşme kompansatörlerinin / (Genleşme Dirseği) (expansion loops) takılmasıyla sağlanır.

Thermal Expansion Management in Cargo Pipelines 📐

Kargo boru hatlarının tasarımında ve montajında (fitting), termal genleşme ve büzülmeyi (thermal expansion and contraction) karşılamak için düzenlemeler yapılması uygundur. Bu, en iyi şekilde boru hatlarına genleşme kompansatörleri (expansion loops) takılarak veya boru tesisatının doğal geometrisi kullanılarak başarılır.

Boru bükümleri (pipe bends) veya genleşme kompansatörlerinin pratik olmadığı durumlarda, kargo tanklarının dışında kalan boru hatlarında IGC Kodu'nun tasarım ve montaj gerekliliklerini karşılayan, korozyona dayanıklı malzemelerden imal edilmiş genleşme körükleri (expansion bellows) kullanılabilir. Buhar hatlarına genleşme körüğü takıldığında, basınç dayanımının (pressure rating) en az sıvı boru hattı tasarım kriterlerini (liquid pipeline design criteria) karşıladığından emin olmak ihtiyatlı bir yaklaşımdır.

Ek olarak, boru hattı genleşme düzenlemelerinin ayrılmaz bir parçası olan boru hattı desteklerinin (pipeline supports) yanı sıra, boru sistemlerine ani basınçlardan (surge pressures) kaynaklanan yanal veya dikey yer değiştirmeye (lateral or vertical displacement) direnmek için kuvvetli ankraj noktaları (strong anchor points) takılır.

Segregation and Operational Spool Pieces 🚨

Çıkarılabilir ara bağlantı parçaları (removable spool pieces), atıl gaz tesisi (inert gas plant) kullanımı veya birbiriyle uyumsuz kargoların (incompatible cargoes) ayrılmasını (segregation) sağlamak gibi özel operasyonel nedenlerle hatların bölümlerini birbirine bağlamak için boru hatlarına takılır veya çıkarılır.

Genellikle, bu ara bağlantı parçaları kullanımdan sonra yerinde bırakılmamalı, kesin ayrımı (positive segregation) sağlamak için çıkarılmalı ve boru hatları körlenmelidir (blanked).

Pressure Testing and IGC Code Mandates ⚠️

Petrol tankerlerinde (oil tankers), sızıntıdan kaynaklanan bir dizi kirlilik olayının (pollution incidents) ardından, sızıntıyı en aza indirmeyi amaçlayan bir kirlilik önleme önlemi (pollution protection measure) olarak yakıt transfer hatlarının (bunker transfer lines) basınç testi (pressure test) yapılması yaygın bir uygulama haline gelmiştir. Bu uygulama, artık tüm güverte kargo hatlarına genişletilmiştir.

Ancak, sıvılaştırılmış gazlar MARPOL Ek I kargoları (MARPOL Annex I cargoes) olmadığı için, sıvılaştırılmış gaz taşıyıcılarında kargo hatlarının yıllık basınç testi genel olarak gerekli değildir.

IGC Kodu, gaz gemileri için güverte sıvı hatları (deck liquid lines) için tasarım basıncının (design pressure) 10 bar'dan az olmaması gerektiğini belirtir. Halihazırda hizmette olan bir gaz taşıyıcısında çalışma basıncına (working pressure) kadar test yapmak mümkündür, ancak tasarım basıncına kadar test yapmak mümkün değildir ve bunu zorunlu kılan yasal bir gereklilik (statutory requirement) yoktur.

Manifold Equipment and Terminal Compatibility

Redüktörler (reducers) ve ara bağlantı parçaları (spool pieces), gaz taşıyıcıları (gas carriers) için genellikle ticaretin (trade) gerekliliklerine uygun olarak tedarik edilir. Gaz taşıyıcı manifoldlarının (gas carrier manifolds) düzeni (layout), dayanımı (strength) ve bağlantı elemanları (fittings) hakkında ek rehberlik, SIGTTO’nun 'Manifold Recommendations for Liquefied Gas Carriers' dokümanında (Referans 2.13) bulunabilir.

Redüktörler ve ara bağlantı parçaları, mevcut terminallerin (terminals) geniş yelpazedeki sunum flanş gereksinimlerini (presentation flange requirements), izin verilen maksimum tasarım kuvvetlerini (maximum allowable design forces) aşmadan karşılamak için zorunludur.

Mümkün olduğunda, gerekli redüktör veya ara bağlantı parçası genellikle uzaklık parçasının (distance piece) dış ucuna doğrudan cıvatalanır (bolted). Her bir bağlantıda genellikle birden fazla ara bağlantı parçası veya redüktör kullanılmaz. Uzaklık parçası, deniz yükleme kolları (marine loading arms - MLAs) ile aynı boyutta olsa bile, flanşlı bir ara bağlantı parçası kullanılması tavsiye edilir. Bunun nedeni, flanş yüzeyinde hasar oluşması durumunda, flanşlı bir ara bağlantı parçasının kolayca değiştirilebilmesi; oysa kaynaklı bir uzaklık parçasının flanşının onarımı daha karmaşık bir süreçtir.

Fittings, Handling, and Blanking Procedures

Gerekirse, redüktörler ve ara bağlantı parçaları bir kaldırma mapası (lifting lug) ile donatılır. Bu mapa, genellikle ağırlık merkezine (centre of gravity) mümkün olduğunca yakın bir konuma ve hızlı hareket eden kuplörlerin (quick-acting couplers) çalışmasına veya flanşların cıvatalanmasına (bolting of flanges) engel olmayacak bir yere yerleştirilir.

Eğer redüktör veya ara bağlantı parçası flanş bağlantısı cıvata delikleri olmayan bir dolu flanş (solid flange) ise, kargo transferi tamamlandığında körlemeyi (blank) sabitlemek için kam kilitleri (camlocks) kullanan bir kör flanş (blank flange) ile birlikte sağlanır.

Documentation and Ship-to-Ship Transfer Guidance

Redüktörler (reducers) veya ara bağlantı parçaları (spool pieces) için sertifikalar (certificates) genellikle gemide (onboard) bulundurulur.

Gemiden gemiye transfer (Ship to Ship transfer - STS) operasyonlarında bulunan gemiler, aşağıdaki belgelerin en güncel versiyonlarına başvurmalıdır: 'Ship to Ship Transfer Guide for Petroleum, Chemicals and Liquefied Gases' (Referans 2.14) ve OCIMF – 'The Safe Transfer of Liquefied Gas in an Offshore Environment' (STOLGOE) (Referans 2.15).

Mühendislik çalışmaları (engineering studies) yapılmadıkça ve test sertifikaları (test certificates) mevcut olmadıkça, açılı redüktörler (offset reducers) veya ara bağlantı parçalarının kullanılması genel olarak kaçınılmalıdır. Bu, LNG STS operasyonları için gerekebilecek ve iki hortumun tek bir manifolda bağlanmasına izin veren 'Y' parçalarının ('Y' pieces) kullanımını da içerir.

Manifold Presentation Flange Requirements

Manifold sunum flanşları (presentation flanges) genellikle kaynak boyunlu tipte (welded neck type) olur ve kabartmalı yüzeylere (raised faces) sahiptir. Ek redüktörler ve ara bağlantı parçalarının mevcut olması gerekebilir. Sunum flanşının yönü (orientation) genel olarak Şekil 4.5'te gösterildiği gibi olacaktır.

Bazı hızlı bağlantı/ayırma kuplajlarının (quick connect/disconnect couplings - QC/DCs) belirli bir sunum flanş yüzeyi gerektirdiğine dikkat edilmelidir. Uyumlu yüzeylere sahip ara bağlantı parçaları ve redüktörler, yalnızca gerekli oldukları spesifik transfer kollarıyla (transfer arms) kullanılmalıdır (Bölüm 5.2.2'ye bakınız).